De arbeidsverhoudingen in de archeologie zijn versnipperd, ondoorzichtig en kwetsbaar. Wie het landschap overziet, treft een lappendeken van contractvormen, cao’s, uitzendregelingen, opdrachtovereenkomsten en verloningsconstructies. Werknemers en zelfstandigen bewegen zich in dit woud zonder duidelijke route, zonder kaart.
De notitie ‘Contractvorm en contractduur’ (mei 2024) legt dit bloot: talloze constructies, uiteenlopende arbeidsvoorwaarden, en een groeiende kloof tussen werknemer en zzp’er.
Hoe pakken we dat aan?
Een weg voorwaarts ligt in de ontwikkeling van een beroepsspecifieke cao(o) – een collectieve arbeids- en opdrachtovereenkomst. Dit model is in andere sectoren al succesvol ingevoerd, zoals de architectuur, en biedt ook hier perspectief.
De kern van dit model: gelijk loon voor gelijk werk. Een zzp’er die hetzelfde werk doet als een werknemer, moet minstens 50% boven het bruto-loon van die werknemer verdienen – een eerlijke correctie voor risico, zelfstandigheid en gemis aan sociale bescherming. Nú is het moment om als beroepsgroep richting te kiezen!
Wat hebben we nodig voor zo’n cao(o) op maat voor de archeologie?
- Een duidelijke beroepsomschrijving – breed inzetbaar in (andere) cao’s en functiehuizen.
- Een salarisstructuur die past bij het beroep én de ontwikkeling ervan.
- Concrete richtlijnen rond tijdelijke en vaste dienstverbanden.
- Zzp-vergoedingen gekoppeld aan salaristabellen, zoals in de architectensector.
- Criteria voor zelfstandig ondernemerschap, gestoeld op de nieuwste jurisprudentie.
- Heldere kernartikelen die eenvoudig kunnen worden opgenomen in bestaande cao’s of arbeidsvoorwaardenreglementen – inclusief ABU/NBBU.
Dit alles als een los hoofdstuk of inzetbare module: een arbeidspakket voor de archeoloog, dat meereist met werknemer of opdrachtnemer bij wisseling van opdrachtgever of werkgever. Zo creëren we duidelijkheid en gelijkwaardigheid in een ongelijk speelveld.
Maar zo’n route vraagt draagvlak. Niet alleen ideeën, maar leden. Niet alleen plannen, maar overtuiging. Het is aan ons als beroepsvereniging om dat verhaal te vertellen – helder, concreet en met inhoud. Alleen met een sterke achterban kunnen we echt invloed uitoefenen.
Gastspreker Huub de Graaff
Tijdens de aankomende Algemene Ledenvergadering op 28 juni zal Huub de Graaff, adviseur arbeidsverhoudingen, zal zijn kennis er ervaringen voor onze beroepsgroep verder toelichten. Hij gaat in op de mogelijkheden voor een archeologisch arbeidspakket en hoe wij als sector positie kunnen verwerven aan de onderhandelingstafels.
Laten we samen koers zetten naar een eerlijker, transparanter en toekomstbestendig arbeidslandschap voor archeologen.